Thời gian gần đây, trước thông tin Bộ Công an đề xuất sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, trên mạng xã hội đã xuất hiện nhiều ý kiến thiếu khách quan, thậm chí có những thông tin xuyên tạc cho rằng việc "xử phạt không lập biên bản" sẽ tạo điều kiện cho tiêu cực, tham nhũng. Đây là cách hiểu phiến diện, không phản ánh đúng bản chất của đề xuất cũng như các quy định của pháp luật hiện hành.

Trước hết, cần khẳng định rằng "không lập biên bản" không đồng nghĩa với "xử phạt không có căn cứ, không có chứng cứ hoặc không có sự kiểm soát của pháp luật". Theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, trong những trường hợp đủ điều kiện theo luật định, dù không lập biên bản, người có thẩm quyền vẫn phải ban hành quyết định xử phạt, trong đó thể hiện đầy đủ căn cứ pháp lý, hành vi vi phạm, mức xử phạt, người ra quyết định, phương thức nộp phạt và quyền khiếu nại, khởi kiện của người bị xử phạt.

Thực tế, quy định xử phạt không lập biên bản không phải là nội dung mới. Luật Xử lý vi phạm hành chính đã cho phép áp dụng đối với một số trường hợp nhất định nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian giải quyết, nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ tính pháp lý và quyền lợi của người dân. Việc giảm bớt một thủ tục hành chính không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý hay trao quyền tùy tiện cho người thực thi công vụ.

Điểm đáng chú ý trong đề xuất sửa đổi lần này là phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và thực tiễn quản lý hiện đại. Nhiều hành vi vi phạm hiện nay đã được ghi nhận đầy đủ thông qua hệ thống camera giám sát, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và dữ liệu điện tử. Khi chứng cứ vi phạm đã được xác lập khách quan bằng công nghệ, việc xử lý trên môi trường điện tử sẽ giúp giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian, chi phí cho cả người dân và cơ quan nhà nước.

Đẩy mạnh số hóa trong xử lý vi phạm cũng góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch. Các thông tin về quyết định xử phạt, hành vi vi phạm, mức xử phạt, thời gian, địa điểm... đều được lưu trữ trên hệ thống điện tử, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm tra, giám sát, hạn chế tiếp xúc trực tiếp giữa người dân với cán bộ, qua đó góp phần phòng ngừa tiêu cực.

Bên cạnh đó, pháp luật hiện hành quy định rất rõ trách nhiệm của người có thẩm quyền trong xử lý vi phạm hành chính. Mọi hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để sách nhiễu, đòi hoặc nhận tiền trái quy định, làm sai lệch hồ sơ, xử lý không đúng quy định đều bị xử lý nghiêm theo pháp luật. Đồng thời, người dân vẫn có đầy đủ quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện nếu cho rằng quyết định xử phạt không đúng quy định.

Có thể thấy, bản chất của vấn đề không nằm ở việc có lập biên bản hay không, mà là quy trình xử lý có đúng pháp luật, có đầy đủ chứng cứ, có minh bạch và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân hay không. Với việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu điện tử và các thiết bị kỹ thuật trong quản lý nhà nước, quá trình xử lý vi phạm ngày càng khách quan, chính xác và minh bạch hơn.

Cải cách hành chính và chuyển đổi số là chủ trương lớn nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Việc đơn giản hóa những thủ tục không còn phù hợp không phải để tạo thuận lợi cho người thực thi công vụ, mà nhằm giảm thời gian, chi phí xã hội, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân.

Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân cần tỉnh táo trước những thông tin chưa được kiểm chứng, không chia sẻ hoặc bình luận theo các luận điệu xuyên tạc, kích động trên mạng xã hội. Mọi chủ trương, chính sách cần được nhìn nhận trên cơ sở quy định của pháp luật, thực tiễn quản lý và lợi ích chung của đất nước; không nên để những thông tin sai lệch làm ảnh hưởng đến niềm tin của Nhân dân đối với công cuộc cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng Nhà nước pháp quyền